Wijsheid. Wie wil het niet? Maar hebben we het dan over menselijke wijsheid of streven we naar Goddelijke Wijsheid?
In het boek Spreuken roept Wijsheid bij drie opvallende gelegenheden:
- De Redding van de mensheid (Spr. 1:20-33)
‘Wie naar mij luistert, zal gerust wonen, beveiligd tegen de verschrikkingen van het onheil’ Dit is een belofte! - Voorspoedig leven (Spr. 8)
Niet alleen in het hier en nu, maar ook het vergaren van schatten in de Hemel - Beveiligd leven (Spr. 9)
En als ze dat doet, dan verkondigt zij drie algemene principes voor iedereen.
Wijsheid roept bij deze gelegenheden, maar de vraag is of wij dan onze oren open hebben. Vrouwen roepen nogal eens tegen hun mannen “Je hoort me wel, maar luistert niet!” Dat geldt hier ook. We kunnen het wel horen, maar luisteren we ook?
Spreuken 8:1-3
- Roept de Wijsheid niet en verheft de Verstandigheid niet haar stem?
- Boven op de hoogten aan de weg, daar, waar de paden samenkomen, is zij gaan staan,
- aan de zijde van de poorten, aan de ingang der stad, en waar men de deuren binnengaat
Bij elkaar zes verschillende locaties met elk hun eigen specifieke betekenis. Zes is het getal van de mens. Wijsheid wordt in de Bijbel als vrouwelijk gezien. De eenvoudige reden is niet omdat vrouwen wijzer zouden zijn dan mannen, maar omdat het in het Hebreeuws een vrouwelijk zelfstandig naamwoord is.
Wijsheid roept vanuit alle gelegenheden, zodat alle mensen deze Wijsheid zouden kunnen krijgen.
- Vanaf de hoge hoogten
Een militair strategische locatie. De plaatsen waar de wachters waren, degenen die op de uitkijk staan. In dit geval staat de Wijsheid op wacht op de beste plaats om het alarm te luiden, wat precies is wat Wijsheid doet. - Langs de weg
Deze term wordt door het Oude Testament heen gebruikt, in het bijzonder als het gaat om het kiezen van de juiste weg. Of de weg van rechtvaardigheid of de weg van onrechtvaardigheid. - Waar de paden samenkomen
De kruising, waar de uiteindelijke beslissing wordt gemaakt. We kunnen dit ook sociaal bekijken. De “hoge plaatsen”, zij die hoog op de sociale ladder staan en zij die lager staan. - Aan de zijde van de poorten
Dit was de plaats waar de wijze mannen zaten
- Aan de ingang van de stad
Hier vond het merendeel van de handel plaats - Aan de deuren
Dit gaat over persoonlijke zaken, privé, achter de deur van je huis.
Iedereen, van welke sociale klasse dan ook, komt op een gegeven moment langs één van deze plekken. Wijsheid roept dan. De roep is dus daar, dus we horen het allemaal, maar luisteren we ook? De roep is er ook altijd, het is een doorgaande roep. Het staat geschreven in tegenwoordige tijd: Het gebeurt nu! We hebben er allemaal mee te maken!
Uitdaging of puzzel?
Nee, het is geen beide. Het is een antwoord op wat God in Zijn genade heeft gegeven en blijft geven. Maar om het te beginnen te krijgen is er slechts één voorwaarde: We moeten er naar luisteren, er aan gehoorzamen. Dat is de positieve reactie om de positieve uitkomst die Wijsheid aanbiedt te verkrijgen.
We moeten reageren, en daar gaat het vaak fout. Wij willen van nature niet gehoorzamen aan Zijn Wijsheid. Bijkomend probleem is dat niet alleen Wijsheid roept, maar Domheid ook. Als wij er dus voor kiezen om niet te luisteren naar de roep van Wijsheid, dan luisteren we automatisch naar de roep van Domheid.
Tekst gaat verder onder de afbeelding
Ik vroeg AI om een afbeelding te maken met twee mensen die onderwezen worden, waarbij de verstandige aandachtig luistert en de dwaas lacht. Is het niet opmerkelijk dat de verstandige een oudere man is geworden en de dwaas een jonge vent?
Spreuken 4-7:
4. Tot u, mannen, roep ik en mijn stem gaat uit tot de mensenkinderen!
5. Gij onverstandigen, leert schranderheid, gij dwazen, verstaat het met uw hart.
6. Hoort, want ik zal verheven dingen spreken en mijn lippen openen tot wat recht is.
7. Want waarheid spreekt mijn gehemelte, een gruwel voor mijn lippen is de goddeloosheid.
Het woord “onverstandigen” is in het Engels vertaald met “simple ones”. Ook zou het “silly” in de zin van “verleidbaar” kunnen betekenen. En vervolgens gaat de tekst nog een stapje verder met “dwazen”. En in feite bevinden wij ons allemaal ergens op het spectrum tussen “eenvoudigen, onverstandigen” en “dwazen”, tenminste van tijd tot tijd. Eerlijk is eerlijk, in het licht van de onmetelijke Wijsheid van de Almachtige zijn wij hooguit “onverstandigen, eenvoudigen”.
Eenvoudig in het Hebreeuws betekent naïef, iemand die (nog) niet geleerd heeft. Dit is waar wij in de meeste gevallen staan als het om Goddelijke Wijsheid gaat. Maar de dwaas is iemand die de mogelijkheid gehad heeft om te leren, om de Wijsheid te overdenken en evalueren, maar het afwijst. En toch roept de Wijsheid de dwaas alsnog op om van gedachten te veranderen en begrip te krijgen.
Zo gaat God met de mens om omdat Hij weet dat wij onverstandigen tot dwazen zijn. Maar luisteren wij, dan zijn wij geen onverstandigen of dwazen meer, omdat je luistert naar de geweldige dingen die God aanbiedt. We kunnen van tijd tot tijd allemaal onverstandig zijn, maar omdat we als christenen zoeken naar de Wijsheid, vallen we niet zomaar in de categorieën hier genoemd.
Maar een waarschuwing is op zijn plaats, want we kunnen zo maar wel tot die groepen vervallen door de lessen die het Woord van God ons leert niet toe te passen. Maar zelfs dan blijft de Here zo genadig dat Hij ons blijft roepen om te luisteren naar Wijsheid.
Er is echter één groep die de Heer niet roept. De spotters. Want de Bijbel leert:
Wie een spotter onderwijst, haalt schande over zich, wie een goddeloze tuchtigt, zijn eigen schandvlek. (Spr 9:7)
Hier is wijsheid om naar te luisteren en realiteit in ons leven te maken: Als we het kunnen onderscheiden, dan kunnen we dus wel praten met hen die “onverstandig” of “dwaas” zijn. Maar we moeten de spotters niet terechtwijzen! Als de levende God hen van de lijst heeft gehaald, dan zou het goed zijn als wij hetzelfde doen, als het hier over gaat.
En ja, dit is moeilijk om twee redenen:
- Het onderscheidt tussen een “onverstandige”, een “dwaas” en een “spotter” maken;l
- Wij willen graag christenhelden zijn en denken dat wij hen wel kunnen redden en bekeren. “Ik ben de hele maand naar de kerk geweest, mijn geestelijke wapens zijn geladen”
Slecht idee, want het is de Heilige Geest die overtuigt van zonde, oordeel en gerechtigheid, dus wij kunnen sowieso niemand redden.
Soms voelen we ons onrecht aangedaan als iemand spot met God of ons geloof. Het doet pijn, en dan willen we hen terechtwijzen onder het mom dat “we het geloof verdedigen”, terwijl Gods Woord zegt dat we het niet moeten doen (Spr. 9:7).
Spreuken 9:8a gaat zelfs nog een stap verder:
Wijs de spotter niet terecht, opdat hij u niet hate
Daarmee weet je gelijk met wie je te maken hebt. Als iemand je haat om je christen zijn, dan kun je dat maar beter laten lopen. Maar hoe vaak hebben we als christenen niet het vingertje opgeheven en hen terecht gewezen?
De reactie van de wijze is echter heel anders:
Wijs de wijze terecht, dan zal hij u liefhebben
Even uit mijn hoofd staat dat een spotter niet wil of kan leren van vermaning, terechtwijzing. Die mensen reageren dus fel tegen je. Een wijze zal misschien niet direct reageren, of afwijzend op een milde manier, maar hij neemt het mee en overweegt het alsnog.
Het Woord van God is duidelijk en dat opvolgen geeft Goddelijke bescherming.
Nog geen reacties